Đưa gia đình theo khi làm việc có thời hạn: những câu hỏi cần lên kế hoạch

Một vị trí làm việc tạm thời ở nước ngoài thường được bàn như bước chuyển nghề nghiệp của một người. Với bất kỳ ai có vợ hoặc chồng hay con cái, đó là quyết định của cả gia đình, và những câu hỏi về gia đình thường là điều quyết định việc chuyển đi có suôn sẻ hay không. Bài viết này trình bày những câu hỏi nên giải quyết trước khi nhận một vị trí — về việc gia đình có thể đi cùng hay không, công việc của vợ hoặc chồng và việc học của con cái được sắp xếp thế nào, cả nhà sẽ sống ở đâu và chuyển đi theo từng giai đoạn ra sao. Bài viết không nói lộ trình nào cho phép thành viên gia đình đi cùng người lao động. Điều đó phụ thuộc hoàn toàn vào quốc gia và lộ trình, và phải được xác nhận từ nguồn chính thức trước khi xây dựng bất kỳ kế hoạch nào dựa trên nó.

Trước hết, xác nhận gia đình có được đi cùng không

Mọi điều khác trong bài viết này đều phụ thuộc vào một câu hỏi mà chỉ thông tin chính thức mới trả lời được: các thành viên gia đình có được đi cùng bạn theo lộ trình bạn đang cân nhắc không, và trên cơ sở nào?

Câu trả lời rất khác nhau. Ở một số lộ trình, thành viên gia đình có thể được đi cùng người lao động; ở những lộ trình khác thì không, hoặc chỉ trong một số trường hợp, hoặc theo những sự sắp xếp riêng của họ. Ngay cả khi gia đình có thể đi cùng, vẫn có thể có điều kiện — về mối quan hệ, giấy tờ, thời điểm hay những gì thành viên gia đình được làm khi ở đó.

Trước khi đi tiếp:

• xác định nguồn chính thức cho lộ trình cụ thể;
• đọc nguồn đó nói gì về vợ hoặc chồng và con cái, nếu có;
• ghi lại ngày kiểm tra, và mọi điểm chưa rõ;
• nhờ chuyên gia có chuyên môn diễn giải bất cứ điều gì ảnh hưởng đến quyết định của bạn.

Trao đổi trong gia đình từ sớm

Thời điểm tốt nhất để bàn về việc chuyển đi như một gia đình là trước khi nhận lời — lý tưởng nhất là trước cả khi có lời mời. Ưu tiên, nỗi lo và nhu cầu thực tế của từng người sẽ định hình một kế hoạch khả thi trông như thế nào.

Những câu hỏi hữu ích để cùng bàn:

• Mỗi người mong đạt được gì từ việc chuyển đi, và lo lắng điều gì?
• Cả nhà sẽ chuyển đi cùng lúc, hay người đi làm sẽ đi trước?
• Vợ hoặc chồng sẽ làm gì trong thời gian ở nước ngoài?
• Việc học, bạn bè và các hoạt động của con cái sẽ bị ảnh hưởng thế nào?
• Những trách nhiệm ở nhà — chăm sóc người thân, nhà cửa, công việc kinh doanh — cần được xử lý ra sao?
• Cả nhà sẽ làm gì khi giai đoạn này kết thúc?

Ghi lại các câu trả lời, dù ngắn gọn, sẽ biến cảm giác mơ hồ "rồi sẽ tính" thành một danh sách câu hỏi có người phụ trách.

Công việc và sự nghiệp của vợ hoặc chồng

Với nhiều cặp đôi, hoàn cảnh của người bạn đời là phần khó nhất của quyết định. Một lần chuyển đi là bước tiến rõ ràng cho người này có thể khiến sự nghiệp của người kia tạm dừng hoặc phức tạp hơn.

Những câu hỏi cần tìm hiểu:

• Vợ hoặc chồng có được phép làm việc hay không là một câu hỏi riêng, tách biệt với việc họ có được đi cùng người lao động hay không, và phải được xác nhận cho lộ trình cụ thể. Đừng giả định theo chiều nào cả.
• Công việc hiện tại của người bạn đời có thể tiếp tục không — làm từ xa, cho cùng nhà tuyển dụng hay cho khách hàng — và điều đó có được phép ở nơi bạn chuyển đến không? Điều này cũng cần được kiểm tra.
• Các đăng ký hay tư cách hội viên nghề nghiệp mà người bạn đời đang có có cần được duy trì ở trong nước trong thời gian ở nước ngoài không?
• Gia đình sẽ xoay xở tài chính thế nào nếu thu nhập của người bạn đời tạm dừng một thời gian?

Không câu hỏi nào có câu trả lời chung, nhưng đặt chúng ra từ sớm giúp cả nhà lựa chọn với đôi mắt mở rộng, thay vì phát hiện vấn đề sau khi đã chuyển đi.

Việc học và chăm sóc trẻ

Với gia đình có con, giáo dục thường là phần nhạy cảm nhất về thời gian trong kế hoạch.

Hiểu các lựa chọn

Hãy tìm hiểu gần nơi bạn có thể sống có những loại trường học hay dịch vụ chăm sóc trẻ nào, cách nhập học ra sao, và có danh sách chờ hay thời hạn nộp hồ sơ không. Tìm hiểu ngôn ngữ giảng dạy được sử dụng và quá trình học trước đây của con sẽ được xem xét thế nào để xếp vào lớp phù hợp.

Khớp lịch học

Lịch năm học và chu kỳ tuyển sinh hiếm khi khớp gọn với ngày bắt đầu công việc. Hãy cân nhắc con sẽ vào học giữa chừng hay không, việc chuyển đi theo giai đoạn có giúp con hoàn thành học kỳ hiện tại ở nhà không, và việc quay về sau này sẽ khớp thế nào với việc học của con.

Giấy tờ cho con

Nhà trường có thể yêu cầu hồ sơ — học bạ trước đây, hồ sơ sức khỏe, giấy tờ tùy thân. Thu thập sớm những giấy tờ này, kèm bản sao, giúp tránh chậm trễ về sau. Cần giấy tờ nào, và có cần bản dịch không, khác nhau theo từng trường và từng nơi.

Nhà ở cho cả gia đình

Nhà ở cho một người và nhà ở cho một gia đình là hai bài toán khác nhau. Diện tích, vị trí, khoảng cách tới trường học và phương tiện đi lại đều quan trọng hơn, và việc tìm nhà thường mất nhiều thời gian hơn.

Trước khi cam kết bất cứ điều gì:

• tìm hiểu khu vực nào phù hợp với cả công việc lẫn nhu cầu của gia đình;
• hiểu việc thuê nhà ở nơi bạn đến thường diễn ra thế nào — chủ nhà yêu cầu gì, và điều gì là thông lệ;
• cân nhắc chỗ ở tạm cho giai đoạn đầu, để có thể trực tiếp chọn nơi ở lâu dài;
• tìm hiểu nhà tuyển dụng có hỗ trợ gì về nhà ở không, và đề nghị mọi sự hỗ trợ được ghi bằng văn bản.

Tránh ký hợp đồng thuê dài hạn từ xa trước khi bản thân việc chuyển đi được xác nhận. Nếu kế hoạch không thành, việc gỡ bỏ các cam kết nhà ở có thể rất tốn kém.

Tìm hiểu về sức khỏe và bảo hiểm

Sắp xếp chăm sóc sức khỏe cho thành viên gia đình có thể khác với người lao động. Hãy tìm hiểu cả nhà cần loại bảo hiểm y tế nào, nhà tuyển dụng cung cấp gì — nếu có — cho thành viên gia đình, và bạn cần tự lo những gì. Nếu trong gia đình có người có nhu cầu chăm sóc sức khỏe thường xuyên, hãy tìm hiểu sớm việc chăm sóc sẽ được tiếp tục ra sao, và giữ bản sao hồ sơ bệnh án cùng đơn thuốc liên quan.

Quy định về việc tiếp cận dịch vụ y tế phụ thuộc vào quốc gia và tư cách của từng người tại đó, vì vậy hãy coi đây là việc cần tìm hiểu và xác nhận, không phải điều có thể giả định.

Chuyển đi theo từng giai đoạn

Nhiều gia đình không chuyển đi cùng một lúc. Chuyển đi theo giai đoạn — người đi làm đi trước, gia đình theo sau khi mọi thứ đã ổn định — có thể giảm rủi ro và căng thẳng. Nó cũng có cái giá của nó: thời gian xa nhau, duy trì hai nơi ở trong một thời gian, và đi lại nhiều hơn.

Nếu bạn đang cân nhắc chuyển đi theo giai đoạn, hãy nghĩ kỹ:

• cần có những gì trước khi gia đình sang theo — nhà ở, trường học, các bước chính thức cho thành viên gia đình nếu có;
• gia đình có thể xoay xở khi xa nhau trong bao lâu, cả về thực tế lẫn tình cảm;
• điều gì xảy ra nếu phần chuyển đi của gia đình kéo dài hơn dự kiến;
• các quyết định sẽ được đưa ra thế nào khi gia đình ở hai nơi.

Việc chuyển đi theo giai đoạn có khả thi hay không có thể phụ thuộc vào chính quy định của lộ trình đối với thành viên gia đình — thêm một lý do để xác nhận những quy định đó trước tiên.

Giấy tờ cho thành viên gia đình

Nếu thành viên gia đình được đi cùng, họ có thể cần giấy tờ riêng. Cần những gì phụ thuộc vào lộ trình, nhưng việc chuẩn bị thường bao gồm:

• giấy tờ tùy thân của từng người, được kiểm tra thời hạn hiệu lực;
• giấy tờ hộ tịch thể hiện quan hệ gia đình, khi liên quan;
• hồ sơ học tập và sức khỏe của con;
• bản dịch, khi cần, chỉ đặt dịch khi đã xác nhận hình thức được chấp nhận.

Hãy giữ giấy tờ của mỗi người trong một thư mục riêng, kèm bản sao, và ghi lại những gì đã gửi đi đâu.

Lên kế hoạch cho lúc kết thúc giai đoạn

Một lần chuyển đi tạm thời rồi sẽ kết thúc. Với một gia đình, việc quay về — hoặc bước tiếp theo — cần được nghĩ đến ngay từ đầu: cho con nhập học lại, vợ hoặc chồng tìm lại việc làm, trở về một ngôi nhà có thể đã được cho thuê. Ghi nhớ những khả năng này giúp bạn tránh những quyết định ở nước ngoài khiến việc quay về khó khăn hơn mức cần thiết.

Kết luận

Đưa gia đình theo khi làm việc có thời hạn là quyết định của cả nhà, dựa trên một câu trả lời chính thức — gia đình có được đi cùng theo lộ trình hay không — và nhiều câu trả lời thực tế: công việc của vợ hoặc chồng, việc học của con, nhà ở, sức khỏe và thời điểm của từng bước. Hãy xác nhận quy định chính thức trước, trao đổi trong gia đình từ sớm, tìm hiểu trước khi cam kết, và cân nhắc xem chuyển đi theo giai đoạn có phù hợp với bạn không.

Về phần cá nhân khi canh thời điểm, hãy xem canh thời điểm cho chuyến đi làm việc có thời hạn. Về những câu hỏi nên đặt ra với nhà tuyển dụng về hỗ trợ chuyển nơi ở, hãy xem những câu hỏi nên đặt ra trước khi nhận lời mời làm việc ở nước ngoài.

Nếu bạn muốn được hỗ trợ sắp xếp các câu hỏi và giấy tờ của gia đình trước khi quyết định, hãy trao đổi với Wobridge.